<p>สาขาวิชาการพัฒนาชุมชน คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณี จัดกระบวนการเรียนรู้ภาคสนามสำหรับนักศึกษาที่เรียนรายวิชา ชุมชนศึกษา (Community Study) ณ บ้านแหลมกลัด หมู่ที่ 2 ตำบลแหลมกลัด อำเภอเมือง จังหวัดตราด โดยมี อาจารย์ชัชวาลย์ มากสินธ์ ผู้รับผิดชอบรายวิชา ร่วมกับผู้นำชุมชน ออกแบบกระบวนการเรียนรู้เพื่อให้นักศึกษาได้เรียนรู้ชุมชนจากพื้นที่จริง</p><p><br></p><p>กิจกรรมครั้งนี้มุ่งให้นักศึกษาได้ฝึกทักษะพื้นฐานของการทำงานพัฒนาชุมชน ตั้งแต่การลงพื้นที่ การสังเกต การสร้างความสัมพันธ์ การสัมภาษณ์และพูดคุยกับคนในชุมชน ตลอดจนการใช้ เครื่องมือการศึกษาชุมชน เพื่อทำความเข้าใจพื้นที่ วิถีชีวิต และการเปลี่ยนแปลงของชุมชนในมิติต่าง ๆ</p><p><br></p><p>นักศึกษาได้ฝึกใช้ แผนที่เดินดิน (Geo-Social Mapping) ผ่านการเดินสำรวจพื้นที่จริง เพื่อมองเห็นความสัมพันธ์ระหว่างสถานที่ ผู้คน ทรัพยากร กิจกรรม และวิถีชีวิตที่เกิดขึ้นภายในชุมชน ควบคู่กับการใช้ เส้นประวัติศาสตร์ชุมชน (Community Timeline) ในการพูดคุยกับคนในพื้นที่ เพื่อเรียนรู้เหตุการณ์สำคัญ จุดเปลี่ยน และพัฒนาการของชุมชนจากอดีตจนถึงปัจจุบัน</p><p><br></p><p>ภายหลังการเก็บข้อมูล นักศึกษาได้นำข้อมูลที่ได้มาร่วมกันวิเคราะห์และจัดระบบ ก่อนจัด เวทีคืนข้อมูลสู่ชุมชน เพื่อให้ผู้นำและคนในพื้นที่ได้ร่วมตรวจสอบ เติมเต็ม และยืนยันความถูกต้องของข้อมูล หรือ Member Checking ซึ่งเป็นกระบวนการสำคัญที่ช่วยให้การศึกษาชุมชนไม่ได้เกิดจากมุมมองของผู้ศึกษาเพียงฝ่ายเดียว แต่เปิดพื้นที่ให้คนในชุมชนมีส่วนร่วมในการให้ความหมายแก่ข้อมูลของตนเอง</p><p><br></p><p>ช่วงท้ายของกิจกรรม นักศึกษาได้ร่วม ล้อมวงสะท้อนคิด (Reflection) เพื่อถอดประสบการณ์จากการลงสนาม แลกเปลี่ยนสิ่งที่ได้เรียนรู้ สิ่งที่พบจากการพูดคุยกับชุมชน รวมถึงทบทวนบทบาทของตนเองในฐานะผู้ศึกษาชุมชน</p><p><br></p><p>การเรียนรู้ครั้งนี้จึงเป็นมากกว่าการนำเครื่องมือไปเก็บข้อมูล แต่เป็นการฝึกให้นักศึกษาเรียนรู้ที่จะ “อ่านชุมชนผ่านพื้นที่ ฟังชุมชนผ่านเสียงของคนใน และทำความเข้าใจชุมชนจากความสัมพันธ์ที่เกิดขึ้นจริง” ซึ่งเป็นพื้นฐานสำคัญของการพัฒนาชุมชนที่ให้คุณค่ากับความรู้และการมีส่วนร่วมของคนในพื้นที่</p><p><br></p>
<p data-path-to-node="3">The <b data-path-to-node="3" data-index-in-node="4">Community Development Program</b>, Faculty of Humanities and Social Sciences at Rambhai Barni Rajabhat University (RBRU), organized a field learning activity for students enrolled in the course <i data-path-to-node="3" data-index-in-node="194">Community Study</i> at Ban Laem Klat, Moo 2, Laem Klat Sub-district, Mueang District, Trat Province. Led by <b data-path-to-node="3" data-index-in-node="298">Ajarn Chatchawal Maksin</b>, course instructor, in collaboration with local community leaders, the program was designed to immerse students in real-world community environments.</p><p data-path-to-node="4">The initiative aimed to train students in fundamental community development skills, including fieldwork, observation, relationship-building, interviewing local residents, and utilizing community study tools to understand local areas, ways of life, and multidimensional community changes.</p><p data-path-to-node="5">Students practiced <b data-path-to-node="5" data-index-in-node="19">Geo-Social Mapping</b> through active exploration to visualize relationships among locations, people, resources, activities, and daily life within the community. Concurrently, they utilized a <b data-path-to-node="5" data-index-in-node="207">Community Timeline</b> to interview residents and trace significant historical events, turning points, and developmental milestones from the past to the present.</p><p data-path-to-node="6">Following data collection, students analyzed and categorized the findings before holding a <b data-path-to-node="6" data-index-in-node="91">Member Checking</b> feedback session with local leaders and residents. This allowed the community to verify, supplement, and validate the data, ensuring the study reflected local perspectives rather than solely external viewpoints.</p><p data-path-to-node="7">At the conclusion of the activity, students participated in a <b data-path-to-node="7" data-index-in-node="62">Reflection</b> circle to debrief their field experience, discuss insights gained from community interactions, and evaluate their roles as community researchers.</p><p data-path-to-node="8">This experiential learning exercise went beyond traditional data gathering, teaching students to "read communities through space, listen through local voices, and understand through genuine relationships"—serving as a vital foundation for community development that values local knowledge and participation.</p>